Wyszczególnia się dwa rodzaje ubezpieczenia społecznego rolników: ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz u. emerytalno - rentowe. Mimo że ustawa stanowi, iż spełniający określone wymagania rolnik, jego małżonek lub domownik podlegają ubezpieczeniu niejako automatycznie z mocy przepisów, to rolnik jest zobowiązany w ciągu 14 dni zgłosić się do ubezpieczenia we właściwym oddziale KRUS.

Zgłoszenie to (z zachowaniem terminu 14 dni) dotyczy wszystkich osób podlegających ubezpieczeniu w gospodarstwie, a także wszelkich okoliczności z tym związanych. Dotyczy to zarówno ubezpieczenia obowiązkowego jak i dobrowolnego. Ubezpieczenie może obejmować także okres miniony, w którym rolnik prowadził działalność rolniczą, ale nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia w ustawowym terminie.

Ubezpieczenie dotyczy zatem całego okresu spełniania przez rolnika wymogów niezbędnych do podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. Natomiast domownik zostanie objęty ubezpieczeniem rolniczym za okres udowodnionego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnika. Rolnicze ubezpieczenie społeczne może być obowiązkowe (o czym było powyżej) lub dobrowolne/na wniosek (o tym poniżej).