Za niezdolną do pracy uważana jest osoba, która częściowo lub całkowicie straciła zdolność do wykonywania pracy zarobkowej w rezultacie naruszenia sprawności organizmu. O całkowitej niezdolności do pracy mówimy, gdy nastąpiła utrata zdolności wykonywania jakiejkolwiek pracy, częściowa niezdolność do pracy oznacza zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Jeśli stwierdzono naruszenie sprawności organizmu skutkujące koniecznością długotrwałej lub stałej opieki i pomocy w zaspokajaniu potrzeb życiowych, wówczas orzekana jest niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Prawo do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje osobie spełniającej łącznie następujące warunki: posiadanie odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego; stwierdzona niezdolność do pracy, która powstała w okresach składkowych (czas zatrudnienia, ubezpieczenia) i nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego, itp.) lub nie później niż w czasie 18 miesięcy od ustania w/w okresów.

Renta może być stała (jeżeli niezdolność do pracy została uznana za trwałą) lub okresowa (nie dłuższa niż 5 lat) - jeśli niezdolność do pracy ma charakter czasowy. Istotna jest informacja, że jeżeli osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy w czasie przynajmniej ostatnich 5 lat poprzedzających termin badania lekarskiego brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, to w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzeka się ją do dnia nabycia uprawnień emerytalnych.